‘म्हणून’ची चूक

शकुंतला क्षीरसागर

उज्ज्वला जोगळेकर यांनी ‘उच्चारणातून व्यक्त होणारे संयुक्त तर्कसूचक अव्ययांचे ‘अर्थ’कारण’ (भाषा आणि जीवन वर्ष २८ अंक १ हिवाळा २०१०) या लेखात ‘म्हणून’, ‘म्हणून तर’, ‘म्हणून तरी’, ‘काही’ या उभयान्वयी अव्ययांच्या उपयोगाची अनेक उदाहरणे दिली आहेत. हा लेख त्यांच्या व्यासंगाची साक्ष पटवतो.

श्री०के० क्षीरसागर यांनी ‘म्हणून’च्या चुकीच्या उपयोगाचे एक उदाहरण दिले आहे. ते वाक्य असे आहे, ‘‘त्या काळी विद्यालये नव्हती; ते म्हणून पदवी घेऊ शकले नाहीत.’’ या वाक्यातील चूक दाखवताना त्यांनी म्हटले आहे की, ‘विद्यालय’ ऐवजी ‘विद्यापीठ’ हवे; ‘ते म्हणून’ या ऐवजी ‘म्हणून ते’ असे हवे. ‘ते म्हणून’चा अर्थ, त्यांच्याऐवजी दुसरा कोणी असता तर अन्य प्रकार घडला असता, असा होतो. हल्ली हा चुकीचा प्रयोग मुंबईच्या काही गटांनी जोराने चालू केला आहे. यात फक्त ‘ही देअरफर’ (He therefore) या इंग्रजी वळणाचे अनुकरण आहे.’’

संदर्भ : क्षीरसागर, श्री०के० २००० मराठी भाषा : वाढ आणि बिघाड, राज्य मराठी विकास संस्था, मुंबई. (मूळ लेख ‘आजची मराठी भाषा : वाढ आणि बिघाड’ या नावाने मनोरा, सप्टेंबर १९७४, पृ० १५-१६ मध्ये प्रकाशित)

21/418 लोकमान्यनगर, पुणे 411 030